Góp vốn với anh em, họ hàng hoặc bạn thân là chuyện rất phổ biến. Nó có lợi thế thật, và cũng có một rủi ro mà các hình thức hợp tác khác không có.
Lợi thế
Lòng tin có sẵn, không phải mất thời gian tìm hiểu. Dễ huy động vốn nhanh. Và thường có sự linh hoạt mà đối tác ngoài không có — người nhà sẵn sàng chờ, sẵn sàng gánh thêm lúc khó.
Rủi ro riêng
Khi có tranh chấp thì không tách bạch được. Mâu thuẫn làm ăn lan sang các dịp giỗ chạp, sang quan hệ giữa các gia đình, sang cả những người không dính líu gì.
Với đối tác ngoài, xấu nhất là mất tiền và mất một mối quan hệ nghề nghiệp. Với người nhà thì cái mất lớn hơn nhiều.
Sai lầm phổ biến nhất
Không ghi gì cả, vì nghĩ người nhà thì không cần giấy tờ.
Vài năm sau, mỗi người nhớ một kiểu. Ai góp bao nhiêu, ai đã bỏ công thế nào, đã thoả thuận chia ra sao — tất cả đều thành chuyện của trí nhớ, mà trí nhớ thì luôn nghiêng về phía có lợi cho mình.
Nên ghi những gì
Ai góp bao nhiêu và góp bằng gì — tiền, tài sản, hay công sức. Ai làm việc gì hằng ngày và có được trả công riêng không. Chia lợi nhuận theo tỷ lệ nào. Ai có quyền quyết định việc gì.
Và điều khoản rút lui: một bên muốn ra thì định giá phần vốn thế nào, trả trong bao lâu.
Cách đề nghị mà không mất lòng
Nói thẳng rằng mình muốn ghi rõ chính vì coi trọng quan hệ này — để sau này dù việc làm ăn thế nào thì nhà vẫn là nhà.
Người thân hiểu chuyện gần như luôn đồng tình. Còn ai phản ứng gay gắt với đề nghị đó thì chính phản ứng ấy là thông tin đáng lưu ý.
Phân biệt hai vai
Trong công việc thì theo thoả thuận đã ghi. Ngoài công việc thì vẫn là anh em. Giữ được ranh giới này là giữ được cả hai.
Hỏi đáp nhanh
Vì sao làm ăn với người nhà lại rủi ro về quan hệ?
Vì khi có tranh chấp thì không thể tách bạch — mâu thuẫn làm ăn lan sang các dịp gia đình và ảnh hưởng tới cả những người không liên quan.
Sai lầm phổ biến nhất là gì?
Không ghi gì cả vì nghĩ là người nhà thì không cần. Rồi vài năm sau mỗi người nhớ một kiểu về những gì đã thoả thuận.
Nên ghi lại những gì?
Ai góp bao nhiêu và bằng gì, ai làm việc gì và có được trả công không, chia lợi nhuận thế nào, ai quyết định, và xử lý ra sao khi một bên muốn rút.
Ghi rõ có làm mất tình cảm không?
Ngược lại. Đề nghị ghi rõ ngay từ đầu là cách bảo vệ quan hệ, và người thân hiểu chuyện thường đồng tình. Chính việc mập mờ mới làm hỏng tình cảm về sau.
