Cách chia ngày theo địa chi vẫn được dùng khi xem giờ tốt và khi lập lá số. Cấu trúc rất đơn giản, nhưng có một mốc dễ tính nhầm.
Mười hai canh giờ
Mỗi canh giờ dài hai tiếng, mang tên một địa chi theo đúng thứ tự Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi.
Giờ Tý là canh giờ quanh nửa đêm, giờ Ngọ là canh giờ quanh giữa trưa. Hai mốc này dễ nhớ và từ đó suy ra được các giờ còn lại.
Mốc đổi ngày
Đây là chỗ khác với thói quen hiện đại. Ngày mới theo cách tính truyền thống bắt đầu từ đầu giờ Tý, tức khoảng mười một giờ đêm — không phải nửa đêm.
Hệ quả: người sinh trong khoảng từ mười một giờ đêm tới trước nửa đêm được tính là đã sang ngày hôm sau.
Vì sao dễ sai
Vì giấy khai sinh ghi theo lịch dương và giờ đồng hồ. Người tra thường lấy nguyên ngày ghi trên giấy, không đối chiếu với mốc giờ Tý.
Với người sinh vào khoảng cuối ngày, sai sót này làm lệch cả ngày lẫn giờ — và mọi thứ tra tiếp đều lệch theo.
Cách kiểm
Nhìn giờ sinh trên giấy. Nếu nằm trong khoảng mười một giờ đêm tới nửa đêm thì cộng thêm một ngày trước khi tra.
Nếu không biết giờ sinh chính xác thì hỏi người trong nhà. Nhiều gia đình có ghi lại, và với việc lập lá số thì giờ sinh là thông tin không thể đoán.
Dùng vào việc gì
Chủ yếu để chọn giờ làm lễ theo tập tục, và để lập lá số. Trong sinh hoạt thường ngày thì mọi người dùng giờ đồng hồ bình thường.
Hỏi đáp nhanh
Một canh giờ dài bao lâu?
Hai tiếng đồng hồ. Mười hai canh giờ nhân hai tiếng là trọn hai mươi tư giờ của một ngày.
Giờ Tý bắt đầu từ mấy giờ?
Từ khoảng mười một giờ đêm tới một giờ sáng. Đây cũng là mốc đổi sang ngày mới theo cách tính truyền thống.
Vì sao mốc đổi ngày lại quan trọng?
Vì người sinh trong khoảng từ mười một giờ đêm tới nửa đêm được tính là đã sang ngày hôm sau. Bỏ qua chi tiết này thì tra ngày và giờ sinh đều sai.
Giờ ghi trên giấy khai sinh có dùng thẳng được không?
Được, nhưng nhớ rằng đó là giờ đồng hồ hiện hành. Với người sinh ở các thời kỳ có quy định giờ khác thì cần kiểm lại trước khi quy đổi.
