Khi bàn chuyện khởi công làm nhà, người Việt thường xét ba thứ: kim lâu, hoang ốc và tam tai. Cả ba đều tính từ tuổi mụ — tuổi âm lịch, thường bằng tuổi dương cộng một.
Kim lâu
Lấy tuổi mụ chia cho 9, xét số dư. Các số dư 1, 3, 6, 8 rơi vào bốn trường hợp kim lâu — theo quan niệm truyền thống thì không nên khởi công trong năm đó.
Bốn trường hợp có tên riêng, ứng với điều được cho là bị ảnh hưởng: bản thân người chủ, vợ hoặc chồng, con cái, và vật nuôi trong nhà.
Hoang ốc
Một cách tính khác, cũng dựa trên tuổi mụ, chia sáu trường hợp. Ba trường hợp được coi là tốt và ba được coi là xấu.
Kim lâu và hoang ốc là hai phép riêng biệt. Một tuổi có thể phạm cái này mà không phạm cái kia — nên khi hai người tra ra hai kết quả khác nhau, việc đầu tiên cần hỏi là họ đang dùng phép nào.
Tam tai
Tam tai đi theo nhóm tam hợp, mỗi nhóm gặp ba năm liên tiếp trong mỗi mười hai năm.
Nhóm Thân — Tý — Thìn, tức nhóm của tuổi 1984, gặp tam tai vào các năm Dần, Mão, Thìn.
Mượn tuổi
Khi năm định làm rơi vào tuổi phạm mà không muốn hoãn, tập tục cho phép mượn tuổi người khác. Cách làm phổ biến:
- Chọn người thân hoặc bạn có tuổi không phạm trong năm đó, thường là nam giới lớn tuổi hơn.
- Người được mượn tuổi đứng làm lễ động thổ và tượng trưng khởi công.
- Chủ nhà tránh mặt trong lúc làm lễ.
- Khi nhà hoàn thành, làm thủ tục nhập trạch để chủ nhà nhận lại.
Điểm cần nhớ có tính pháp lý: mượn tuổi là việc tâm linh, không đụng tới giấy tờ. Hợp đồng xây dựng, giấy phép và sổ đỏ vẫn đứng tên chủ thật. Đừng để tên người được mượn tuổi lên bất kỳ giấy tờ nào — chuyện này về sau rất phiền.
Mua xe
Việc mua xe được xét nhẹ hơn nhiều so với làm nhà. Thường chỉ chọn ngày giao xe và cân nhắc màu theo mệnh, không xét kim lâu hay hoang ốc.
Với biển số, các cách luận số cũng thuộc nhóm không có hệ chung như đã nói ở phần con số — mỗi nơi một kiểu.
Một cách tiếp cận cân bằng
Ba phép tính trên đều đơn giản, chỉ cần tuổi mụ và vài phép chia. Tự tính được thì có hai cái lợi: không phụ thuộc vào một bảng tra không rõ nguồn, và biết chính xác mình đang phạm cái gì để bàn cho cụ thể.
Còn quyết định cuối cùng thì nên đặt cạnh các yếu tố thật: giá vật liệu năm đó, mùa mưa nắng, tiến độ vay vốn, việc học của con. Hoãn một năm vì kiêng mà rơi vào năm vật liệu tăng giá thì cái mất đo được ngay.
Hỏi đáp nhanh
Kim lâu tính thế nào?
Lấy tuổi mụ chia cho 9 rồi xét số dư. Các số dư 1, 3, 6, 8 rơi vào bốn trường hợp kim lâu.
Kim lâu và hoang ốc có phải một không?
Không, đó là hai phép riêng biệt. Một tuổi có thể phạm cái này mà không phạm cái kia — nên khi hai người tra ra kết quả khác nhau, việc đầu tiên là hỏi họ đang dùng phép nào.
Nhóm tuổi Tý gặp tam tai vào năm nào?
Nhóm Thân — Tý — Thìn gặp tam tai vào các năm Dần, Mão, Thìn.
Mượn tuổi có ảnh hưởng tới giấy tờ không?
Tuyệt đối không được để ảnh hưởng. Mượn tuổi là việc tâm linh; hợp đồng xây dựng, giấy phép và sổ đỏ vẫn phải đứng tên chủ thật. Để tên người được mượn tuổi lên giấy tờ là rất phiền về sau.
