Cùng một người mà lúc thì bốn mươi, lúc thì bốn mươi mốt hoặc bốn mươi hai. Không ai sai — đó là hai cách đếm khác nhau.
Tuổi dương
Cách đếm quen thuộc: sinh ra là không tuổi, đủ mười hai tháng thì tròn một tuổi. Mỗi năm thêm một tuổi vào đúng ngày sinh.
Đây là con số dùng cho mọi giấy tờ, hồ sơ, tuyển sinh và thủ tục hành chính.
Tuổi âm
Cách đếm truyền thống: sinh ra đã tính là một tuổi, và thêm một tuổi vào dịp Tết chứ không vào ngày sinh.
Hệ quả là mọi người cùng tăng tuổi vào cùng một ngày. Đứa trẻ sinh trước Tết vài ngày thì sang Tết đã hai tuổi theo cách tính này.
Vì sao đôi khi chênh hai
Vì hai mốc tăng tuổi khác nhau. Sau Tết mà chưa tới sinh nhật dương lịch thì tuổi âm đã cộng thêm còn tuổi dương chưa — khoảng đó chênh hai tuổi.
Qua sinh nhật dương lịch thì khoảng cách trở lại một tuổi.
Dùng con số nào
Tuổi âm khi tra các bảng theo tập tục — xem tuổi làm nhà, xem tuổi cưới, xem hợp tuổi. Vì các bảng ấy vốn được lập theo tuổi âm.
Tuổi dương cho mọi việc còn lại — hồ sơ, y tế, học hành, công việc.
Lỗi hay gặp khi tra bảng
Người sinh trong tháng Một dương lịch dễ tra nhầm cả năm. Sinh tháng Một năm 1984 mà Tết năm đó rơi vào tháng Hai thì thực ra thuộc năm Quý Hợi 1983 — tra theo Giáp Tý là sai từ gốc.
Cách kiểm nhanh: tra xem Tết năm sinh của mình rơi vào ngày nào dương lịch, rồi so với ngày sinh.
Hỏi đáp nhanh
Tuổi âm và tuổi dương khác nhau thế nào?
Tuổi dương tính từ ngày sinh, đủ mười hai tháng mới thêm một tuổi. Tuổi âm theo cách tính truyền thống thì sinh ra đã là một tuổi và thêm một tuổi vào mỗi dịp Tết.
Chênh lệch thường là bao nhiêu?
Thường là một tuổi. Nhưng với người sinh sau Tết mà chưa tới sinh nhật dương lịch thì có lúc chênh hai tuổi.
Khi nào dùng tuổi âm?
Khi tra các bảng xem tuổi theo tập tục — làm nhà, cưới hỏi, hợp tuổi. Các bảng này được lập theo tuổi âm nên tra bằng tuổi dương sẽ ra kết quả lệch.
Còn giấy tờ hành chính thì sao?
Luôn dùng ngày tháng năm sinh theo dương lịch như ghi trên giấy khai sinh. Không có thủ tục hành chính nào dùng tuổi âm.
